UPLA

Wat is UPLA?

De Universal Procedure for Library Assessment (UPLA) geeft op een snelle manier inzicht in de staat en raadpleegbaarheid van complete bibliotheekcollecties. Het model werd in 2013-2014 ontwikkeld door de Vlaamse Erfgoedbibliotheek, een netwerk van zes erfgoedbibliotheken. UPLA is gebaseerd op de Universal Procedure for Archive Assessment (UPAA) die de Nederlandse Rijksarchiefdienst in de jaren 1990 heeft ontworpen in samenwerking met TNO-Delft.

UPLA is een statistische methode die op basis van steekproeven een algemeen beeld schetst van de fysieke staat van de collectie als geheel. De uitgangspunten zijn: de omvang van de gesignaleerde schadesoorten en de mate waarin er risico is op materiaalverlies of nieuwe schade bij raadpleging van boeken

UPLA richt zich op de belangrijkste schadevormen die aanleiding kunnen zijn voor conserverende maatregelen. Hierdoor is een UPLA-onderzoek heel geschikt voor de ontwikkeling of ondersteuning van een behouds- en beheerplan voor een bibliotheekcollectie. De onderzoeksresultaten maken duidelijk waar de conserveringsbehoeften liggen. Ze geven op beleidsniveau inzicht in de hoeveelheid conserveringswerk.

Het model kan gebruikt worden als een instrument voor benchmarking: door een UPLA-onderzoek na een aantal jaren in een bibliotheek te herhalen wordt de ontwikkeling van de schadebeelden in kaart gebracht. Zo kan bijvoorbeeld het voortschrijden van autonoom verval binnen de collectie worden gemeten.

De Vlaamse Erfgoedbibliotheek bundelt de resultaten van alle UPLA-onderzoeken in een Vlaams Schaderegister. Hiermee kunnen bibliotheken de eigen resultaten vergelijken met andere onderzoeken. Daarnaast maakt het register de opmaak van beleidsaanbevelingen gericht aan de overheid mogelijk.

 

Hoe verloopt een UPLA-onderzoek?

Een UPLA-onderzoek is gebaseerd op een steekproef van driehonderd willekeurig geselecteerde objecten uit de collectie. Die worden beoordeeld op tweeëntwintig mogelijke schadevormen.

Voor elke schadevorm worden twee vragen beantwoord: is de schade matig of ernstig?
Kan het object worden geraadpleegd zonder risico op nieuwe of verergerde schade?

De schadegegevens van de steekproefobjecten worden statistische verwerkt in een databank. De omvang van de steekproef laat toe om op een betrouwbare manier uitspraken te doen over de staat van de collectie als geheel. De uitkomsten kunnen aanleiding zijn voor beschermende maatregelen.

 

Meer weten over UPLA? 

 

Alle informatie over UPLA vindt u op www.upla-model.be.

Heeft u vragen? Neem dan contact op met de Vlaamse Erfgoedbibliotheek via:
Tel. 03 338 8792 of e-mail: info@vlaamse-erfgoedbibiotheek.be